Stad die werkt en leert

Onze opgave

De economie, arbeidsmarkt, het onderwijs en maatschappij ontwikkelen en veranderen in een rap tempo. Krantenkoppen over robotisering, globalisering, het fenomeen een leven lang leren en werken en het verdwijnen van de traditionele werkstructuren, de doe- en deeleconomie  bevestigen dit beeld. De trends op de arbeidsmarkt zijn wezenlijk anders dan vroeger en zullen de arbeidsmarkt structureel veranderen.

We spannen ons maximaal in voor economische ontwikkeling, state-of-the-art onderwijs en een aantrekkelijke arbeidsmarkt, zodat we optimale ontwikkelkansen bieden en er voor elke inwoner van Nijmegen een beter perspectief is op een reguliere baan. Een samenhangend arbeidsmarkt- en onderwijsbeleid draagt bij aan economische groei en de ontwikkeling van (jonge) mensen tot veelzijdige sociale en verantwoordelijke burgers die een waardevolle bijdrage leveren aan werk en samenleving. We hebben daarbij specifieke aandacht voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.

Voortgang en ontwikkelingen

Nijmegen is een kennisstad. Dit betekent dat we investeren in toptalenten en topkenniswerkers, we (wetenschappelijke) kennis ontsluiten voor het bedrijfsleven en innovatie en jong ondernemerschap stimuleren. Onze acquisitie inspanningen resulteerden in 2014 onder andere in de vestiging van 15 nieuwe bedrijven op Novio Tech Campus, maar ook elders in de stad. Zo heeft HeinzNabuurs besloten om hun nieuwe logistieke vestiging te lokaliseren op de Grift en is er werkgelegenheid behouden voor de stad. We spannen ons in om Hornbach te vestigen op locatie Ressen. Daarnaast is gestart met de bouw van hotel Van der Valk en Cinemec. Dit leidt tot een geschatte toename van 250 tot 300 arbeidsplaatsen. Andere voorbeelden zijn  Travion en callcentre Capter.  We willen in regionaal verband economisch toonaangevend in Nederland en Europa zijn op het gebied van Health en Energy. We streven naar een circulaire en biobased economie.

We zijn gestart met de uitvoering van de Economische Innovatie Agenda. Met een periodieke scan brengen we potentiële projecten in kaart en ontwikkelen we deze projecten verder. Het gaat dan bijvoorbeeld om de huisvesting voor jonge expats en een integrale aanpak van het versterken van jong ondernemerschap en start ups en een pro-actieve acquisitie aanpak. Dit doen we altijd samen met onze partners in de stad en regio, dus met bedrijven en kennisinstellingen. We benaderen dit thema zowel vanuit de invalshoek van het stimuleren van bedrijvigheid als het perspectief op de arbeidsmarkt. We willen in beeld brengen wat de vraag naar arbeid op middellange termijn zal zijn in de belangrijke Nijmeegse economische sectoren én hoe het onderwijsaanbod in onze stad en in de regio hier op aansluit.

Investeren in Nijmegen als kennisstad betekent investeren in hoogopgeleiden en kennisintensieve bedrijven. Dit doen we met de wetenschap dat Nijmegen een grote groep laagopgeleide werkzoekenden heeft, waarvan een groot deel gebruik maakt van een uitkering. Bij het aantrekken en investeren in nieuwe bedrijvigheid en het vestigingsklimaat moet het achterliggende doel dan ook altijd zijn dat er een spin-off is naar de (laagste) onderkant van de arbeidsmarkt. We moeten deze doelgroep perspectief blijven bieden; we moeten met volle kracht inzetten op de talenten van deze kwetsbare jongeren om te voorkomen dat zij na hun opleiding de uitkering instromen.

De arbeidsmarkt is complex door de vele verschillende actoren en regelgeving die invloed hebben op de ontwikkeling van de markt. Vanuit onderwijs, economie en sociaal zetten we steeds meer gezamenlijke stappen om de arbeidsmarkt integraal te benaderen.  Bijvoorbeeld via het strategische arbeidsmarktbeleid, dat uw raad begin 2015 heeft vastgesteld en het samenvoegen van het programma Economie en Werk. Hierdoor worden economie en arbeidsparticipatie meer met elkaar in samenhang gebracht.

Het Werkbedrijf is inmiddels gestart en zal zich in de komende periode verder ontwikkelen. Het Werkbedrijf is als arbeidsbemiddelingsbedrijf de schakel tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt en kan diensten verlenen aan bedrijven en werkzoekenden. Binnen het Werkbedrijf werken gemeenten, UWV en andere partners samen om onze doelstellingen op het gebied van de Participatiewet te realiseren. Naar verwachting maakt sociale werkvoorziening Breed vanaf 1 januari 2016 deel uit van het Werkbedrijf.

We ontwikkelen samen met onze partners in de stad de Human Capital Scan. Deze scan moet inzicht bieden in de discrepanties die er zijn in de aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt en op welke manier wij een rol kunnen spelen in het verbeteren van deze aansluiting. De scan geeft tevens inzicht in welke kansen er zijn voor onze werkzoekenden in brede zin in de stad.

Voor alle werkzoekenden die niet of laag geschoold zijn geldt dat er steeds minder werk voor hen geschikt is. In het onderwijs zien we dat het voor bepaalde groepen jongeren steeds lastiger wordt om een goede aansluiting met de arbeidsmarkt te creëren en te behouden. Dit raakt vooral jongeren die –om welke reden dan ook- geen startkwalificatie weten te behalen (geen diploma Havo, VWO MBO-niveau 2). De arbeidsmarkt lijkt steeds hoger gekwalificeerd personeel te vragen waar deze groep (in eerste instantie) niet aan kan voldoen. Hierbij rijst de vraag wat dit op termijn betekent voor deze groepen. Dit vraagstuk wordt in de nabije toekomst urgenter. Hier gaan we vanuit de gemeente mee aan de slag, samen met onze partners in de stad. De in 2015 opgerichte Stuurgroep Arbeidsmarkt Rijk van Nijmegen (SAR: gemeenten UWV, onderwijs en sociale partners)  richt zich in eerste instantie op het behalen van de baanafspraak  in deze regio, maar wil op lange termijn ook meer werk creëren voor meer mensen. Deze baanafspraak is de regionale afspraak om binnen 2 jaar 305 banen voor mensen met een arbeidsbeperking te creëren en in te vullen.

Deze vraagstukken en uitdagingen op de arbeidsmarkt vragen om een integrale blik. Deze blik wordt gevoed door onderwijs, ondernemers, onderzoeken en signalen uit de stad. De huidige arbeidsmarkt vraagt ook om een brede blik waarbij oplossingen denkbaar zijn buiten de gebaande paden en die vragen om een andere manier van denken en werken. De komende periode onderzoeken we mogelijkheden en kansen en komen eind van het jaar met een plan van aanpak. Daarbij kijken we naar de effectiviteit van ingezette middelen en mogelijkheden voor ombuiging van een reactief naar een proactief beleid. Wellicht kunnen we de middelen die we nu reactief inzetten (b.v. re-integratie) bijvoorbeeld  pro-actief inzetten om aan te sluiten bij nieuwe projecten die kansen bieden voor jongeren met een laag opleidingsniveau.

De vraagstukken en uitdagingen op de arbeidsmarkt vragen om integrale oplossingen. We nodigen uw Raad uit om mee te denken over de pro-actieve aanpak van de arbeidsmarkt.

Financiële effecten en investeringen

Conform de motie ‘extra geld voor onderwijs’ zal de onderzoeksopdracht onderwijs en ondersteuning Jeugd met 1,5 mln euro structureel worden verlaagd. Dit onder voorwaarde dat de bezuinigingsafspraken met de schoolbesturen structureel van aard zijn en behoud van functies en kwaliteit worden vastgelegd in prestatieafspraken.

Effect van het groot onderhoud op het gemeentefonds is € 7 ton minder voor het cluster educatie. Op verzoek van de VNG is op landelijk niveau aanvullend onderzoek gedaan naar de korting maar geven geen ander inzicht. In afwachting van het aanvullend onderzoek hebben we vorig jaar met de Stadsbegroting het financieel effect geneutraliseerd, door decentraal een stelpost op te nemen. Deze stelpost kan nu vrijvallen.

Op basis van het huidige leerlingenaantal van Kristallis Kinderdorp Neerbosch (categorie 4 leerlingen) is een sporthal nodig om te voldoen aan de uren bewegingsonderwijs; een zorgplicht van de gemeente. Het beschikbare budget van € 950.000 is ontoereikend omdat er meer leerlingen worden verwacht en de sporthal groter wordt. De meerkosten worden geraamd op ongeveer € 2 ton.

bedragen * € 1.000,-

programma

 2015

 2016

 2017

 2018

 2019

Bestaand beleid

B4. Ondw.huisv. - vermindering onderzoeksopdr

Onderwijs

-1.500

-1.500

-1.500

-1.500

-1.500

B5. Stoppen structurele voeding saldireserve

Onderwijs

1.484

1.500

1.500

1.500

1.500

B6.  Ondw.huisv - aanvullend herverdeeleffect

Onderwijs

-642

-651

-661

-667

-667

B7. Vrijval stelpost neutralisering ondw.huisv.

Onderwijs

642

651

661

667

667

Totaal exploitatie

-16

0

0

0

0

Investeringen

I6. Bewegingsonderwijs Kristallis

Onderwijs

200